Miasteczko należące do najpopularniejszych polskich letnisk wyrosło z rybackiej osady założonej w XIII w. na lewym brzegu rzeki Łeby. W 1357 r. osada otrzymała prawa miejskie, lecz nie sprzyjały jej żywioły. Potężne sztormy niszczyły port, rzeka często zmieniała koryto i odsuwała się na wschód, zaś z zachodu nadciągały ruchome wydmy, zasypując domy. Dlatego w 2 poł. XVI w. mieszkańcy przenieśli swe miasto 2 km na wschód, na prawy brzeg rzeki. Jednak ich problemy z żywiołami zakończyły się dopiero w 2 poł. XIX w., po wybudowaniu falochronów i regulacji łeboujścia. W owym czasie Łeba zaczęła zyskiwać sławę letniska, wyjątkowo popularnego w okresie międzywojennym wśród niemieckiej bohemy. Po 1945 r. miasteczko nie straciło na popularności, odwiedzają je nadal tłumy turystów.

Łeba chlubi się wspaniałym turystycznym położeniem, ale nie brakuje w niej ciekawych zabytków. Przy ul. Kościuszki oraz nad kanałem Chełst zachowały się domki rybackie. Murowane, parterowe, ustawione szczytami do ulicy i bardzo ciasne. Najstarszy pochodzi z 1723 r. (ul. Kościuszki 86), jednak większość z nich powstała w 2 poł. XIX w.

Domek rybacki

Kościół św. Mikołaja stojący przy ul. Powstańców Warszawy, wielkością przypomina kaplicę z niewysoką wieżyczką. Zbudowano go w 1683 r. z cegieł pochodzących ze świątyni starej Łeby. Przez wieki był ostoją dla rdzennej ludności, gdyż do poł. XIX w. odprawiano w nim msze w języku kaszubskim. Jego ciasne wnętrze zdobi barokowy ołtarzyk i jedyny obraz sakralny wybitnego niemieckiego impresjonisty Maxa Pechsteina (1882-1953). Przedstawia on Matkę Bożą Orędowniczkę, a artysta namalował go w 1945 r., aby zdobyć środki na opuszczenie już wówczas polskiej Łeby. W kościele przechowywana jest też replika srebrnego dorsza, którego miejscowi rybacy podarowali Janowi Pawłowi II.

Kościół św. Mikołaja

Wnętrze Kościoła św. Mikołaja

Wnętrze Kościoła św. Mikołaja

Ruina kościoła św. Mikołaja jest jedyną pozostałością starej Łeby. Gotycką, murowaną świątynię zbudowano w 2 poł. XIV w. Kiedy mieszkańcy przenieśli miasto, jeszcze przez kilkadziesiąt lat służyła wiernym. Lecz gdy zaczęła ją przysypywać wędrująca wydma, przybytek uległ rozbiórce. Oczywiście za wyjątkiem murów pochłoniętych przez piach. W XIX w. wydma przesunęła się dalej na wschód i odsłoniła długi na kilka metrów fragment gotyckiego muru. Ruinę można znaleźć nieopodal ulicy Turystycznej.

Ruiny kościoła św. Mikołaja

Hotel Neptun, czyli dawniejszy dom zdrojowy, uchodzi za perłę architektury letniskowej z pocz. XX wieku. Zbudowała go tuż nad brzegiem morza rodzina von Massow. Popularny kurhaus był nieustannie zatłoczony, za wyjątkiem lat II wojny światowej, gdy mieszkali w nim wyłącznie oficerowie i naukowcy budujący w pobliskiej Rąbce wyrzutnie pocisków V-1. W 1945 r. obiekt upaństwowiono i prze-kazano funduszowi wczasów pracowniczych. W l. 80. XX w. ponownie stał się własnością prywatną i został starannie odnowiony. Hotel przypomina romantyczny zameczek z owalną wieżą narożną i góruje nad plażą wschodnią.

Hotel Neptun