Dziedzictwo Kulturowe Północnych Kaszub
Strona internetowa współfinansowana ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Sąsiedztwa Litwa, Polska, Obwód Kaliningradzki Federacji Rosyjskiej Interreg III A

Chocielewko - do 1945 r. miejscowość nosiła nazwę Mackensen, na cześć pruskiego feldmarszałka, właściciela okolicznych folwarków, w tym Chocielewka. Dzierżawcy folwarku zamieszkiwali skromny, klasycystyczny dworek z pocz. XX w. dziś będący własnością prywatną. Warty obejrzenia jest za to kościół Najświętszego Serca Jezusa Pana zbudowany w 1918 roku. Przybytek o surowych elewacjach i zwalistej wieży przypomina średniowieczne, kamienne kościoły. Zgodnie z życzeniem patrona, feldmarszałka Mackensena, wiele elementów wystroju świątyni nawiązuje do pruskich symboli wojskowych - do dębowych liści i żelaznych krzyży. Na zachód od wioski wyrasta Góra Kapliczna, u zarania dziejów będąca miejscem pogańskich obrzędów, na której to górze szczerbią się ruiny barokowej kaplicy. Przy drodze leży kamień z wyrytym napisem Bismarck. Dziury w kamieniu wskazują, iż był on znacznie większy, ale stopniowo go obłupywano.

Chocielewko - kościół

Darżewo - niewielki zespół rezydencjalny i pofolwarczny rodu von Stojentin. Stojentinowie dzierżyli miejscowy folwark co najmniej od XV w. U schyłku XIX w. Stojentinowie zbudowali na miejscu starszego nowy dwór. Po wygaśnięciu rodu majątek odziedziczył Leo von Bonin, który mieszkał w Darżewie do 1945 r. Dalsze losy folwarku przebiegały tradycyjnie: nacjonalizacja, rządy PGR-u, dewastacja, prywatyzacja. Rozplanowaniem dwór nawiązuje do rozwiązań klasycystycznych. Posiada on trzy poziomy: przyziemie gospodarcze, piętro reprezentacyjne oraz - pod niskim, dwuspadowym dachem, półpiętro mieszkalno-użytkowe (tzw. mezzanin). Elewacje budynku zatraciły stylowe detale, zdobią je jedynie obustronne, pozorne ryzality. Dopełnienie zespołu rezydencjalnego stanowi niewielki park oraz stuletnia gorzelnia.

Darżewo - dwór

Garczegorze - okazały, neogotycki kościół poewangelicki, obecnie pod wezwaniem św. Marii Magdaleny. Był on wzniesiony w 1897 roku. Śladem wspólnoty ewangelickiej jest też stary cmentarz, na którym stoi kaplica o częściowo XVIII-wiecznych murach, barokowego i neogotyckiego detalu.

Garczegorze - kościół

Janowice - XVIII-wieczny pałac, którego historia splata się z losami dwóch pruskich dowódców. W 1739 r. feldmarszałek von Natzmer zbudował w Janowicach barokowy, trzyskrzydłowy pałac. Później majątek należał do Czapskich, a następnie do von Ostenów, którzy w 1 poł. XIX w. przebudowali pałac w duchu klasycyzmu. Po nacjonalizacji majątku pałac przeznaczono na biura i mieszkania dla PGR-u, co niekorzystnie wpłynęło na jego substancję materialną. Pałac feldmarszałków jest założeniem trzyskrzydłowym, symetrycznym, dwukondygnacyjnym, z dziedzińcem honorowym otwierającym się na południowy-wschód. Fasadę skrzydła centralnego zdobi pozorny ryzalit zwieńczony frontonem. Elewacja ogrodowa tego skrzydła posiada analogiczny ryzalit, poprzedzony tarasem, na który prowadzą dwubiegowe schody. Godną oprawą dla rezydencji jest starodrzew tworzący park o pow. 10 ha. W jego obrębie można znaleźć 9 pomnikowych drzew. Chlubą wioski jest też neogotycki kościół zbudowany w 1882 r. Zajął miejsce starszej świątyni, z której pochodzą też niektóre elementy wystroju, jak barokowe ołtarze i chrzcielnica.

Janowice - pałac
Janowice - kościół

Krępa Kaszubska - przy trasie Lębork-Łeba znajduje się cmentarz więźniów obozu koncentracyjnego Stutthof. Zimą 1944/45 r. władze niemieckie wydały bezsensowny nakaz ewakuacji więźniów na zachód. W trakcie tzw. Marszu Śmierci tysiące osób zginęło z wycieńczenia, chorób, zamarzło lub zostało zakatowanych przez Niemców. Szlak ewakuacji usłany jest licznymi mogiłami i cmentarzami, z pomiędzy których krępski należy do większych. W wiosce działa izba pamięci Ofiar Marszu Śmierci.

Krępa Kaszubska - cmentarz

Leśnice - założenie rezydencjonalne. Folwark utworzył Jerzy Wejher, który w poł. XVIII w. zbudował skromny, jednokondygnacyjny dwór. Trzydzieści lat później, kolejny z właścicieli, Alexander Przebendowski dobudował piętro i boczne oficyny. Kolejny raz obiekt został przebudowany w 1909 r. przez Ernsta von Dewitza. Obecnie dwór tworzą trzy skrzydła ustawione w regularną podkowę, z dziedzińcem otwartym na wschód. Centralne skrzydło, piętrowe, układem pomieszczeń nawiązuje do baroku (reprezentacyjne sale mieszczą się na piętrze), ale jego elewacje noszą skromne cechy neoklasycystyczne. Boczne oficyny są budynkami bezstylowymi, parterowymi, krytymi wysokim dachem z naczółkami. Zabytek jest mocno zaniedbany, gdyż przez ostatnie pół wieku gospodarzyli w nim pracownicy PGR-u. Równie zaniedbany jest czterohektarowy park przypałacowy, w którym rosną piękne okazy drzew. W obręb parku prowadzi barokowa brama paradna. Ponadto we wsi znajduje się eklektyczny zgrabny kościółek z 1909 r. o wieżyczce dźwigającej hełm dzwonowy.

Leśnice - dwór
Leśnice - kościół

Lędziechowo - pozostałości XIX-wiecznego zespołu pałacowo-parkowego oraz (za wsią) ryglowy młyn wodny.

Krępa Kaszubska - cmentarz

Lubowidz - kościół z 1909 r. reprezentujący elegancki, niemiecki neogotyk.

Lubowidz - kościół

Łebień - wieś o średniowiecznym rodowodzie, która pierwotnie należała do biskupów włocławskich, a od 1566 r. do Wejherów. W 1891 r. w miejscowości ewangelicy zbudowali okazały, neogotycki zbór. Obecnie jest to świątynia katolicka p.w. NMP Królowej Polski. W Łebieniu stoi także piętrowy dwór z 2 połowy. XIX w. Został zbudowany w formie trzyskrzydłowego budynku z klasycystycznymi elewacjami. Główne skrzydło posiada piętrowy, nieznaczny ryzalit, a cały budynek przykryty jest masywnym dachem mansardowym. Park przydworski nie zachował się.

Łebień - dwór

Małoszyce - od kilku wieków były rycerskim folwarkiem, po którym zachował się dwór z 1822 r., zabudowania pofolwarczne oraz gorzelnia. XIX-wieczna kaplica grobowa właścicieli wioski została po wojnie zaadaptowana na kościółek.

Maloszyce - dwór

Nowa Wieś Lęborska - okazały, poewangelicki kościół p.w. Niepokalanego Poczęcia NMP. Zbudowany w latach 1845-47 formą nawiązuje do budownictwa neogotyckiego, posiada smukłą wieżę i okazałą absydę. Z tego samego okresu pochodzi ryglowa karczma, od wielu lat funkcjonująca jako gminna biblioteka.

Nowa Wieś Lęborska - kościół

Obliwice - park podworski założony na starym, pogańskim cmentarzysku (jak udowodnili ostatnio archeolodzy, wykopując na jego terenie kilka urn) oraz dwór z połowy XIX w.

Żelazkowo - dwór rodziny von Selchow, zbudowany w 1889 r. Niepozorny, parterowy, nakryty dachem naczółkowym. Jedynym jego wyróżnieniem jest nietypowa facjatka fasady. Dwór stanowi własność prywatną.

Żelazkowo - dwór