Strona internetowa wsp贸艂finansowana ze 艣rodk贸w Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu S膮siedztwa Litwa, Polska, Obw贸d Kaliningradzki Federacji Rosyjskiej Interreg III A

Bo偶epole Ma艂e by艂o wsp贸艂w艂asno艣ci膮 drobnych rod贸w kaszubskich. W 1784 r. maj膮tek skomasowa艂 hrabia von Platen, kt贸rego potomkowie wznie艣li przy folwarku niewielki, klasycystyczny pa艂ac. Od 1841 do 1945 r. maj膮tek nale偶a艂 do von Dorn贸w, p贸藕niej do Skarbu Pa艅stwa. Na pocz膮tku lat 90. rozpocz臋to remont budynku i jego adaptacj臋 na Dom Pogodnej Staro艣ci, ale prac nie doko艅czono. Dwukondygnacyjny budynek z drugim pi臋terkiem w dachu stoi po艣rodku starego parku.

Bo偶epole Ma艂e - pa艂ac

Bo偶epole Wielkie - zesp贸艂 pofolwarczny i dworsko-parkowy. Folwark rycerski nale偶a艂 m.in. do Krokowskich, Rexin贸w, Platen贸w, a w l. 1777-1945 do Wejher贸w, tzw. starszej linii pomorskiej. W 1743 r., kiedy sp艂on臋艂a starsza 艣wi膮tynia, Rexinowie zbudowali na starych fundamentach i krypcie now膮. Ryglowy ko艣ci贸艂ek na pocz膮tku XXI wieku rozebrano i przeniesiono do skansenu we Wdzydzach Kiszewskich.

Dw贸r na granicy przestronnego parku wystawili Wejherzy w 2 po艂. XIX w. Mimo wielko艣ci pi臋trowy, prostok膮tny budynek wygl膮da bardzo skromnie, a w jego elewacjach mo偶na dopatrze膰 si臋 szcz膮tkowych form neoklasycystycznych. Po ostatniej wojnie zamieszkiwali w nim pracownicy PGR-u, p贸藕niej za艣 umieszczono w nim przed-szkole. W wiosce znajduj膮 si臋 te偶 cztery godne uwagi domki niemieckich celnik贸w, zbudowane z drewna i kryte gontem (po 1920 r.).

Bo偶epole Wielkie - dw贸r

Brze藕no L臋borskie - zb贸r poewangelicki z 1880 r. nosz膮cy obecnie wezwanie ss. Piotra i Paw艂a, jest wzorowym przyk艂adem 艣wi膮tyni neogotyckiej. Jednonawowy, z okaza艂膮 wie偶膮 i wyodr臋bnionym prezbiterium wyr贸偶nia si臋 idealnymi proporcjami i bogactwem detalu architektonicznego. Godny uwagi jest te偶 jego stylizowany wystr贸j. Na wie偶y ko艣cielnej widnieje barokowy anio艂, kt贸ry zachowa艂 si臋 po starszej 艣wi膮tyni z pocz. XVIII w. Ko艣ci贸艂 otacza stary cmentarz z katolickimi i ewangelickimi nagrobkami z XIX w.

Brze藕no L臋borskie - zb贸r

D膮br贸wka Wielka - w zadbanym, starym par-ku stoi prosty, dwuskrzyd艂owy dw贸r z pocz膮tku XX w., funkcjonuj膮cy jako Dom Pracy Tw贸rczej. Mie艣ci si臋 te偶 w nim galeria prac malarza Wies艂awa Markowskiego, kt贸ry wyremontowa艂 dw贸r i sp臋dzi艂 w nim ostatnie lata 偶ycia.

D膮br贸wka Wielka - dw贸r

Dzi臋cielec to stara wie艣 szlachecka, z kt贸rej wywodzi艂 si臋 r贸d Dzi臋cielskich. Stoi w niej niewielki, prosty ko艣ci贸艂 o surowych, kamiennych 艣cianach, z wie偶膮 nadbudowan膮 nad fasad膮 i nakryt膮 he艂mem wiciowym. Powsta艂 w 1844 r. na miejscu starszego, po kt贸rym zachowa艂 si臋 interesuj膮cy, barokowy wystr贸j ko艣ci贸艂ka. Przy 艣wi膮tyni znajduje si臋 lapidarium utworzone z kilkunastu nagrobk贸w i 偶eliwnych krzy偶y z 2 po艂. XIX w., przeniesionych z pobliskiego cmentarza poewangelickiego. 艢wiadectwem historii jest te偶 zabytkowa aleja lipowa licz膮ca 160 lat, prowadz膮ca z Dzi臋cielca do Nawcza.

Dzi臋cielec - ko艣ci贸艂

God臋towo by艂o folwarkiem, kt贸rym przez wieki w艂ada艂 r贸d Goddentow贸w. Ich stara siedziba zosta艂a zniszczona w czasie wojen napoleo艅skich, a na jej miejscu na pocz. XIX w. stan膮艂 nowy dw贸r. Neoklasycystyczny, pi臋trowy, prostok膮tny, nakryty wysokim dachem mansardowym z nacz贸艂kami. W 1945 r. budynek s艂u偶y艂 administracji PGR-u, a kiedy w l. 80. gospodarstwo upad艂o, zniszcza艂 i on. Od kilkunastu lat zmieniaj膮 si臋 jego prywatni w艂a艣ciciele, a ostatni wreszcie zabrali si臋 za remont, kt贸ry planuj膮 zako艅czy膰 do ko艅ca 2008 r. Do po艂udniowych naro偶y dworu przylegaj膮 dwa ci膮gi budynk贸w inwentarskich, tworz膮c niewielki dziedziniec, a wok贸艂 nich wyrasta pasmo zaniedbanego, starego parku.

God臋towo - dw贸r

Nawcz - cmentarz wi臋藕ni贸w obozu koncentra-cyjnego Stutthof zmar艂ych w czasie tzw. Marszu 艢mierci, a tak偶e ko艣ci贸艂-pomnik, zbudowany z dawnego baraku obozowego.

Nawcz - ko艣ci贸艂

Paraszyno - paraszy艅ski dworek wyr贸偶nia si臋 urokiem oraz 艣wietn膮 lokalizacj膮. Niewielk膮 rezydencj臋 na wysokim stoku doliny rzeki 艁eby wystawi艂 w 2 po艂. XVIII w. Ludwik Parski, by膰 mo偶e przy wcze艣niej ju偶 istniej膮cym folwarku. W XIX w. w艂a艣cicielami Paraszyna by艂a rodzina von Jaski, a nast臋pnie Zelewskich, za kt贸rych czas贸w przekszta艂cono elewacje dworu. W l. 1904-45 maj膮tek nale偶a艂 do von Besser贸w, a p贸藕niej do r贸偶nych os贸b prywatnych. Dopiero w 1978 r. zosta艂 znacjonalizowany a pod koniec XX w. skomunalizowany i p贸藕niej sprzedany. Dzia艂a w nim kameralny pensjonat z restauracj膮 umeblowan膮 na mod艂臋 my艣liwsk膮.
Dw贸r jest ryglowy, parterowy, prostok膮tny, nakryty wysokim dachem mansardowym z nacz贸艂kami. Do jego bok贸w przylegaj膮 weranda z tarasem po jednej, oraz aneks kuchenny z drugiej strony, a do elewacji ogrodowej pi臋trowa dobud贸wka. Facjatk臋 fasady wie艅czy charakterystyczny, p贸艂kolisty szczyt z herbami Zelewskich i Besser贸w. Wok贸艂 dworu rosn膮 pojedyncze, pomnikowe drzewa, nie przes艂aniaj膮ce wspania艂ej panoramy na dolin臋. Za艣 zabudowania folwarczne uleg艂y rozbi贸rce w l. 80. XX w.

Paraszyno - dworek

Pu偶yce - okaza艂y wiatrak holenderski w Pu偶ycach postawiono w ko艅cu XIX w. z bia艂ej ceg艂y. Po wojnie zosta艂 on doszcz臋tnie spalony, a jego wn臋trze zniszcza艂o, tak i偶 zosta艂a z niego jedynie ceglana stopa z otworami okien.

Pu偶yce - wiatrak

Roz艂azino - istniej膮cy tu od XIV w. ko艣ci贸艂 zawsze nale偶a艂 do katolik贸w. Obecna 艣wi膮tynia, p.w. 艢w. Wojciecha zosta艂a zbudowana w miejscu starszej w l. 1840-41 r. W jej wystroju pochodz膮cym z XVIII-XX w. na uwag臋 zas艂uguj膮 oryginalne witra偶e w prezbiterium, na kt贸rych utrwalono nazwiska mieszka艅c贸w parafii poleg艂ych w czasie I wojny 艣wiatowej. W wiosce zachowa艂a si臋 tak偶e gorzelnia z pocz. XX wieku oraz o dwie dekady m艂odsze dawne domki celnik贸w niemieckich.

Roz艂azino - ko艣ci贸艂

Witk贸w do ko艅ca XX w. nosi艂 wdzi臋czniejsz膮 nazw臋 鈥濿贸dka". W 1734 r. w艂a艣ciciele wioski, Rexinowie z Salina, za艂o偶yli w niej folwark i wybudowali okaza艂y dw贸r. Na pocz. XX w. rezydencj臋 cz臋艣ciowo strawi艂 po偶ar, lecz zosta艂a odbudowana w 1911 r. Kolejne 40 lat w艂a艣cicielk膮 W贸dki by艂a pani Krauze, po czym maj膮tek przej臋艂o pa艅stwo polskie. Dw贸r s艂u偶y艂 za biura oraz mieszkania pracownikom PGR-u i z braku koniecznych napraw, niszcza艂. Stan degradacji pogorszy艂 si臋 po 1978 r., kiedy budynek zosta艂 opuszczony, a jego wyposa偶enie rozkradzione. Obecnie nowy w艂a艣ciciel, kt贸ry wykupi艂 zabytek, zamierza go wyremontowa膰.
Dw贸r jest budowl膮 murowano-ryglow膮, parterow膮, o cechach barokowych i neoklasy-cystycznych. Tworz膮 go trzy stykaj膮ce si臋 naro偶ami parterowe skrzyd艂a ustawion w podkow臋. Skrzyd艂a nakryte s膮 dachami nacz贸艂kowymi (nad bocznymi pi臋kne dachy 艂amane tzw. polskie), korpus g艂贸wny posiada na osi fasady pozorny, pi臋trowy ryzalit. Za dworem ro艣nie zdzicza艂y, lecz rozleg艂y, siedmiohektarowy park z licznymi okazami starodrzewia. Nieopodal za艣 niszczej膮 zabudowania pofolwarczne z ko艅ca XIX w. ponad kt贸re wyrasta wie偶a zegarowa.

Witk贸w - dw贸r

艢wietlino - prostego kszta艂tu poewangelicki zb贸r z 1911 r., obecnie 艣wi膮tynia katolicka p.w. 艣w. Izydora Rolnika. Obok niej znajduje si臋 tablica po艣wi臋cona wi臋藕niom obozu Stutthof, kt贸rzy zgin臋li w Marszu 艢mierci.
Zespo艂y pofolwarczne oraz parki podworskie w gminie 艁臋czyce mo偶na znale藕膰 tak偶e w Strzel臋cinie, 艢wichowie i Wielistowie.

艢wietlino - ko艣ci贸艂
艢wietlino - tablica