
Bychowo by艂o maj膮tkiem z艂o偶onym swego czasu z dw贸ch folwark贸w, cz臋sto zmieniaj膮cych w艂a艣cicieli. Najd艂u偶ej nale偶a艂y one do rod贸w von B眉chow i von L眉btow. Istniej膮ce za艂o偶enie dworskie zawdzi臋czamy Sydowom, kt贸rzy w po艂. XIX w. wznie艣li w otulinie starego parku nowy dw贸r. Prostok膮tny i parterowy, lecz z drug膮 kondygnacj膮 pod wysokim dachem nacz贸艂kowym. Przej臋ty przez Skarb Pa艅stwa budynek ju偶 w l. 60. XX w. popad艂 w ruin臋, kt贸r膮 naby艂 prywatny w艂a艣ciciel. W ostatniej dekadzie XX w. pieczo艂owicie odbudowa艂 on dw贸r, cho膰 bez stylowych detali. Dzi艣 jest g艂贸wnym obiektem luksusowego komplek-su wypoczynkowego, w sk艂ad kt贸rego wchodz膮 te偶 niekt贸re z zabudowa艅 gospodarczych oraz przestronny, zadbany park o pow. 4,7 ha.
Chynowie (pojawia si臋 te偶 nazwa Chyn贸w) jest miejscem, w kt贸rym wg lokalnego przekazu sta艂 rycerski zameczek, czego dowodz膮 pono膰 艣redniowieczne fundamenty na kt贸rych zbudowano istniej膮cy pa艂ac. Je偶eli istnia艂, to nale偶a艂 do Chynowskich, trzymaj膮cych kompleks d贸br chynowskich do pocz. XVII w. Jego kolejnymi w艂a艣cicielami byli Przebendowscy, p贸藕niej Rexinowie, kt贸rzy w 1 po艂. XVIII w. zbudowali now膮 rezydencj臋. Lista w艂ascicieli jest znacznie d艂u偶sza, gdy偶 do 1945 r. cz臋sto si臋 zmieniali. Jeden z nich, Emil Bloch powi臋kszy艂 w 1922 r. pa艂ac o nowe skrzyd艂o. Losy powojenne by艂y typowe: nacjonalizacja, PGR, dewastacja, porzucenie, prywatyzacja.
Dwuskrzyd艂owy pa艂ac stoi na wysokim wzg贸rzu, otoczony przestronnym, zdzicza艂ym parkiem, stawami i jarami. Jako 偶e park jest g臋sty i dobrze ogrodzony, zabytek mo偶na zobaczy膰 tylko z du偶ej odleg艂o艣ci. Barokowy wygl膮d ma masywne skrzyd艂o po艂udniowe o dw贸ch ryzalitach, wie偶y i zwalistym dachu mansardowym, nowsze skrzyd艂o p贸艂nocne nosi lekkie cechy neogotyckie. W parku kryj膮 si臋 te偶 dwie oran偶erie z XIX w. Nieopodal pa艂acu znajduje si臋 rozleg艂y kompleks zabudowa艅 pofolwarcznych z XIX-wieczn膮 gorzelni膮 i ku藕ni膮.
Gniewino jest star膮 wiosk膮, w kt贸rej od XV w. sta艂a gotycka kaplica. W 1870 r. protestanci wybudowali na jej miejscu neogotycki ko艣ci贸艂. Jest ceglan膮 budowl膮 ze smuk艂膮 wie偶膮, ozdobiona neogotyckim detalem. W 1945 r. zosta艂a przej臋ta przez katolik贸w i obecnie nosi wezwanie 艣w. J贸zefa.
Lisewo - pi臋trowy, wysoko podpiwniczony dw贸r zbudowano pod koniec XIX w. na wzg贸rzu, po艣rodku niewielkiego parku. Po ostatniej wojnie pe艂ni艂 funkcj臋 domu socjalnego i zniszcza艂, a park zdzicza艂. Od niedawna znajduje si臋 w r臋kach prywatnych. Nowy w艂a艣ciciel rozpocz膮艂 remont i planuje stworzenie w dworze obiektu konferencyjnego.
Mierzynko - niewielki dw贸r otoczony parkiem jest wspomnieniem po folwarku nale偶膮cym w XIX w. do von Slowinskich. W 2 po艂. XIX w. Slowinscy zbudowali pi臋trowy dworek z ryzalitem o nieznacznych cechach klasycystycznych. W 1911 r. wie艣 naby艂 Emil Bloch i do艂膮czy艂 do maj膮tku chynowskiego. Odt膮d dworek zamieszkiwali dzier偶awcy, a po 1945 r. pracownicy PGR-u. Obecnie nale偶y on do Agencji Nieruchomo艣ci Rolnych i od kilkunastu lat stoi opuszczony.
Nadole - skansen kaszubski nad jez. 呕arnowieckim pokazuje 偶ycie Kaszub贸w w XIX w. G艂贸wnym obiektem skansenu jest zagroda gburska (bogatego ch艂opa), zbudowana w XIX w. przez rodzin臋 Rutz贸w. W jej sk艂ad, obok domu mieszkalnego, wchodz膮 budynki inwentarskie, wozownia i piec chlebowy. W domu mie艣ci si臋 ekspozycja etnograficzna, za艣 w pobliskiej chacie rybackiej, wystawa rybacka. Skansen mo偶na zwiedza膰 latem w godz. 9.00-18.00, a po sezonie w godz. 9.00-16.00.
Opalino - rozpadaj膮ca si臋 ruina XIX-wiecznego dworu rodziny von Strehlke, w艂asno艣膰 gda艅skiej kurii.
Rybno nale偶a艂o do Rybi艅skich, Bonin-Sulickich, Przebendowskich, a w XIX i XX w. do r贸偶nych rodzin niemieckich. W wiosce zachowa艂 si臋 XIX-wieczny dw贸r: w cz臋艣ci centralnej parterowy, z facjatk膮 i dobud贸wk膮 na osi fasady, u bok贸w powi臋kszony o trzykondygnacyjne ryzality. Powojenne przebudowy, a zw艂aszcza przystosowanie dworu do funkcji mieszkalno-handlowych, pozbawi艂y go stylowych cech.
W latach ostatniej wojny w Rybnie dzia艂a艂 ob贸z niemieckiej s艂u偶by pracy. Na pocz. 1945 r. zamieniono go na ob贸z przej艣ciowy dla wi臋藕ni贸w ewakuowanych ze Stutthofu, w czasie tzw. Marszu 艢mierci. W obozie zmar艂o ok. 800 kobiet, ich cmentarz znajduje si臋 1 km na wsch贸d od wioski
Salino s艂ynie z pi臋knego, staropolskiego dworu malowniczo ulokowanego na nadjeziornej skarpie. Dw贸r wystawili ok. 1758 贸wcze艣ni w艂a艣ciciele sali艅skiego maj膮tku, Rexinowie. Pozosta艂o艣ci wa艂贸w i fosy otaczaj膮cej budynek 艣wiadcz膮, i偶 stan膮艂 on na miejscu warownej siedziby wcze艣niejszych w艂a艣cicieli Salina, Krokowskich. Po wojnie wszed艂 w sk艂ad PGR-u, p贸藕niej s艂u偶y艂 za o艣rodek wypoczynkowy i dom pracy tw贸rczej. W 1987 r. cz臋艣ciowo sp艂on膮艂, lecz zosta艂 starannie odnowiony, a w 2004 r. naby艂a go osoba prywatna. Dzi艣 jest cz臋艣ci膮 gospodarstwa agroturystycznego.
Dw贸r jest budynkiem ryglowym, parterowym, krytym strzech膮, o dw贸ch alkierzach (sypialniach) u naro偶y. Sielski wygl膮d przydaj膮 dworkowi rosn膮ce obok malwy i pomnikowe drzewa. W g艂臋bi parku stoj膮 ryglowe zabudowania gospodarcze i czworaki z XIX w., a tak偶e wsp贸艂czesne, cho膰 stylowo nawi膮zuj膮ce do starej zabudowy obiekty agroturystyczne.
Parafia sali艅ska nale偶y do bardzo starych, d艂ugi te偶 czas nale偶a艂a do protestant贸w, jednak偶e po wojnie zosta艂a w艂膮czona do parafii w Kostkowie. W 1839 r. ewangelicy zbudowali z kamienia na miejscu starego, ryglowego ko艣cio艂a niewielk膮 艣wi膮tyni臋 o skromnych cechach neoroma艅skich. W ko艣ci贸艂ku, obecnie filialnym, mo偶na zobaczy膰 barokow膮 ambon臋, rze藕b臋 i obraz z XVIII w., jak te偶 renesansow膮 p艂yt臋 nagrobn膮. Nieopodal le偶y cmentarz z zadban膮 cz臋艣ci膮 poewangelick膮. W艣r贸d nagrobk贸w stoi otwarte, neoklasycystyczne mauzoleum Rexin贸w.
S艂uszewo - bezstylowy dw贸r z pocz. XX w.: pi臋trowy, z drugim pi臋terkiem w dachu, powi臋kszony u boku o dobud贸wk臋 z wysokim dachem nacz贸艂kowym. Budynek stanowi w艂asno艣膰 prywatn膮. Bezstylowe, w du偶ej mierze zdewastowane dwory zachowa艂y si臋 te偶 w Czymanowie i Strzebielinku.

















